គន្លឹះរៀបចំកាលវិភាគ៖ ការណែនាំពីអ្នកចិត្តសាស្រ្ត

របៀបរៀបចំពេលវេលាឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព៖ គន្លឹះពីអ្នកចិត្តសាស្ត្រ

សរសេរដោយ៖ ភុល សុភារិទ្ធ | ថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦

មនុស្សម្នាក់ៗ ត្រូវឆ្លងកាត់ពេលវេលាមួយថ្ងៃមាន២៤ម៉ោងដូចៗគ្នា តែហេតុអ្វីបានជាពេលវេលារបស់ខ្ញុំមិនគ្រប់គ្រាន់ដូចគេអញ្ចឹង?

តើខ្ញុំអាចប្រែក្លាយពេលវេលាដែលមានតិចតួចរបស់ខ្ញុំ ឱ្យទៅជាពេលវេលាដែលមានតម្លៃបានយ៉ាងដូចម្តេច? សំណួរទាំងអស់នេះ អាចកើតមានជាមួយជាមួយនឹងមនុស្ស ដែលមិនមានការរៀបចំផែនការខ្លួនជាក់លាក់ ឬមានរៀបចំផែនការហើយគ្រាន់តែវាមិនទាន់មានប្រសិទ្ធភាព។ អ្នកមិនចាំបាច់មានពេលច្រើនជាងលើសអ្នកដទៃនោះទេ តែអ្នកអាចប្រើពេលដែលមានឱ្យមានប្រយោជន៍ច្រើនជាងមុនបាន។

💡 យល់ដឹងពីចិត្តសាស្ត្រ៖ មនុស្សជាច្រើន ត្រូវការចំណាយពេលក្នុងការសម្រេចចិត្តថា ត្រូវធ្វើរឿងនេះមុន និងធ្វើរឿងនេះក្រោយ ការសម្រេចចិត្តតូចៗបែបនេះរាល់ថ្ងៃ អាចធ្វើឱ្យយើងអស់ថាមពលផ្លូវចិត្ត (Decision Fatigue) ដោយមិនដឹងខ្លួន។ ផ្ទុយទៅវិញ ការរៀបចំផែនការជាមុន ជួយកាត់បន្ថយការសម្រេចចិត្តដែលមិនចាំបាច់ និងអនុញ្ញាតឱ្យយើងផ្តោតលើការងារសំខាន់ៗបានកាន់តែប្រសើរ។

ផ្នែកទី១៖ គន្លឹះរៀបចំកាលវិភាគឱ្យកាន់តែប្រសើរ (Design a Better Schedule)

តើអ្នកធ្លាប់សួរខ្លួនឯងទេថា “តើក្នុងមួយថ្ងៃ ខ្ញុំខាតបង់ពេលវេលានៅត្រង់ណាខ្លះ?” ដើម្បីអាចរៀបចំផែនការរបស់ខ្លួនបាន ជំហានដំបូង គឺត្រូវពិនិត្យមើលថា ពេលវេលារបស់យើងកំពុងត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងដូចម្តេច។ សាកល្បងពិនិត្យមើលសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ខ្លួនឡើងវិញថា៖

• 🍽️ តើអ្នកចំណាយពេលសម្រាប់ការទទួលទានអាហារប៉ុន្មានដែរ?
• 🧘 តើអ្នកប្រើពេលប៉ុន្មានសម្រាប់ថែទាំខ្លួនឯង?
• 💼 តើការងាររបស់អ្នកមានតុល្យភាពដែរឬទេ?
• 👨‍👩‍👧 តើអ្នកមានពេលសម្រាប់គ្រួសារ និងមនុស្សដែលអ្នកស្រឡាញ់ដែរឬទេ?
• 😴 ហើយចំណុចសំខាន់មួយគឺ តើអ្នកគេងបានគ្រប់គ្រាន់ដែរឬទេ?

ជាញឹកញាប់ មនុស្សជាច្រើនចាត់ទុក "ការគេង" ជាសកម្មភាពមួយ ដែលអាចកាត់បន្ថយបាន ដើម្បីឱ្យខ្លួនអាចបំពេញការងារឱ្យបានច្រើនជាងមុន។ ប៉ុន្តែ តាមពិតទៅការគេងគ្រប់គ្រាន់ជួយឱ្យយើងមានថាមពល ប្រសើរឡើងទាំងការគិត ការសម្រេចចិត្ត ការរៀន និងទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកដទៃ។

ពេលវេលា ២០–៣០ នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ ក៏អាចក្លាយយ៉ាងមានតម្លៃ ប្រសិនបើអ្នកប្រើវា ឱ្យចំគោលបំណងជាក់លាក់។ ឧទាហរណ៍ប្រសិនបើត្រូវធ្វើដំណើរអ្នកជិះឡានក្រុង រថភ្លើង ឬមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនសាធារណៈ នោះជាឱកាសដ៏ល្អក្នុងការ៖ 📚 អានសៀវភៅ ឬ e-book | 📝 ធ្វើតេស្ត ដើម្បីរំលឹកមេរៀន | 🎧 ស្តាប់មេរៀន ឬ Podcast ដែលមានប្រយោជន៍។

ផ្នែកទី២៖ ការរៀបចំផែនការរយៈពេលវែង

ដើម្បីឱ្យយើងអាចរៀបចំផែនការល្អបាន អ្នកគួរតែចាប់ផ្តើមពីផែនការរយៈពេលវែងរបស់ខ្លួន ដូចជាសិស្សនៅមុនបើកបវេសនកាលចូលរៀន គាត់គួរតែរៀបចំកាលវិភាគរៀនសម្រាប់ឆមាសរបស់ខ្លួន។ ការរៀបចំកាលវិភាគមិនមែនគ្រាន់តែជាការកត់ថ្ងៃប្រឡងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការមើលឃើញទិដ្ឋភាពទាំងមូលនៃការសិក្សា ការងារ និងជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន។

ដូចនេះហើយ បើសិនជាសម្រាប់សិស្សានុសិស្ស មុនពេលឆមាសថ្មីចាប់ផ្តើម សាកល្បងចំណាយពេលបន្តិចដើម្បីរៀបចំកាលវិភាគរបស់អ្នក ដូចជា៖ កត់ថ្ងៃប្រឡង, កំណត់ថ្ងៃប្រគល់កិច្ចការ (Assignments), កត់ថ្ងៃសកម្មភាព និងការប្រឡងប្រចាំសប្តាហ៍ (Quizzes) ហើយកុំភ្លេចបញ្ចូលកាលវិភាគការងារ និងកាតព្វកិច្ចគ្រួសារផងដែរ។

មិនថាអ្នកប្រើ Calendar ក្នុងទូរស័ព្ទ ឬសៀវភៅ Planner នោះទេ អ្វីដែលសំខាន់គឺ ការពិនិត្យ និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពកាលវិភាគជាប់ជាប្រចាំ។ កាលវិភាគដែលមានប្រសិទ្ធភាព គឺជាកាលវិភាគដែលអាចបត់បែនទៅតាមការផ្លាស់ប្តូរដែលអាចកើតមានភ្លាមៗបាន។

ផ្នែកទី៣៖ ការរៀបចំផែនការប្រចាំសប្តាហ៍ (Plan Your Week)

គោលដៅធំៗ ត្រូវការផែនការតូចៗដែលអាចអនុវត្តបាន។ ឧទាហរណ៍ខាងលើសម្រាប់សិស្សភាគច្រើនប្រហែលកំណត់គោលដៅសម្រាប់ឆមាស ដូចជា ប្រឡងជាប់ បញ្ចប់កិច្ចការទាន់ពេល ឬអភិវឌ្ឍជំនាញថ្មីៗ។ ប៉ុន្តែគោលដៅទាំងនេះ នឹងមិនក្លាយជាការពិតទេ ប្រសិនបើវាមិនត្រូវបានបម្លែងឱ្យទៅជាទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃបាន ដែលយើងចង់សម្រេចនៅចុងឆមាសនោះ។

នៅពេលរៀបចំផែនការប្រចាំសប្តាហ៍ សូមអនុវត្ត ៣ ជំហានសាមញ្ញ៖

ទីមួយ៖ កំណត់ពេលវេលាសម្រាប់កាតព្វកិច្ចសំខាន់ៗជាមុន ដូចជា ការរៀន ការងារ និងទំនួលខុសត្រូវផ្សេងៗ ហើយសូមកុំភ្លេចទុកពេលសម្រាប់ការធ្វើដំណើរ ការទទួលទានអាហារ និងកិច្ចការប្រចាំថ្ងៃ។

ទីពីរ៖ រៀបចំពេលវេលាដោយផ្អែកទៅលើការយល់ដឹងពីទម្លាប់ និងសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន ដូចនេះហើយសូមកុំចម្លងកាលវិភាគពីអ្នកដទៃ។

ទីបី៖ ទុកពេលវេលាសម្រាប់សកម្មភាពផ្សេងៗផងដែរ ដូចជាការហាត់ប្រាណ ការសម្រាក និងការកម្សាន្ត ព្រោះសកម្មភាពទាំងនេះជួយរក្សាថាមពល និងសុខុមាលភាពរយៈពេលវែង។

ការរៀបចំកាលវិភាគល្អ មិនមែនមានន័យថា បំពេញរាល់នាទីដោយការងារ ទេ ប៉ុន្តែជាការបែងចែកពេលវេលាឱ្យមានតុល្យភាព និងអាចអនុវត្តបានជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ការបម្លែងគោលដៅទៅជាទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃ គឺជាជំហានដ៏មានសារៈសំខាន់ក្នុងការកសាងភាពជោគជ័យ ដែលមាននិរន្តរភាព។

ផ្នែកទី៤៖ គន្លឹះបន្ថែមសម្រាប់ការរៀបចំកាលវិភាគ

១. ធ្វើការបែងចែកពេលវេលាសមស្រប៖ ការសិក្សាជាច្រើនបានបង្ហាញថា ការរៀនដោយធ្វើការបែងចែកពេលវេលា (Spaced Study) មានប្រសិទ្ធភាពជាង ការរៀនបុកក្នុងពេលតែមួយ (Massed Study) ព្រោះថាខួរក្បាលរបស់យើងមិនចងចាំបានល្អបំផុតតាមវិធីនេះទេ។ ឧទាហរណ៍ ប្រសិនបើអ្នកត្រូវការរៀនរយៈពេល ៣ ម៉ោង សម្រាប់មុខវិជ្ជាមួយ សាកល្បងបែងចែកជា ១ ម៉ោង នៅថ្ងៃទី១, ១ ម៉ោង នៅថ្ងៃទី២ និង ១ ម៉ោង នៅថ្ងៃទី៣។ សូមចាំថា៖ ការធ្វើការងារដែលមានប្រសិទ្ធភាព មិនមែនអាស្រ័យលើចំនួនម៉ោងដែលអ្នកអង្គុយធ្វើការងារនោះទេ ប៉ុន្តែអាស្រ័យលើរបៀបដែលអ្នករៀបចំពេលវេលារបស់ខ្លួន។

២. ផ្លាស់ប្តូរសកម្មភាពការងារ៖ ធ្វើការងារយូរៗទៅ ខួរក្បាលចាប់ផ្តើមនឿយ។ វិធីសាស្ត្រដែលអាចជួយរក្សាថាមពល គឺការផ្លាស់ប្តូរសកម្មភាព ឧទាហរណ៍៖ 📖 រៀនគណិតវិទ្យា ➜ 🌍 ភូមិវិទ្យា ➜ 📚 ត្រឡប់មកគណិតវិទ្យាវិញ។ ប៉ុន្តែត្រូវប្រយ័ត្ន! ប្រធានបទដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាពេក (ឧទាហរណ៍ ភាសាបរទេសពីរផ្សេងគ្នា) អាចបង្កឱ្យមាន Interference ដែលជាការច្របូកច្របល់រវាងព័ត៌មានថ្មី និងចាស់។

៣. កុំដាក់គោលដៅខ្ពស់ពេកនៅពេលចាប់ផ្តើម៖ ការរីកចម្រើនតិចតួចជាប្រចាំ មានតម្លៃជាងការខិតខំខ្លាំងពេលចាប់ផ្តើមដំបូង ហើយបោះបង់នៅពេលក្រោយ។

៤. កំណត់កម្រិតនៃភាពលំបាក៖ ការងារស្មុគស្មាញត្រូវការពេលច្រើន។ សូមចងចាំថា៖ រាល់រយៈពេល ១ ម៉ោងដែលរៀនក្នុងថ្នាក់ គួរតែត្រូវចំណាយ ១–២ ម៉ោងសម្រាប់ស្វ័យសិក្សានៅផ្ទះ។ រៀបចំកាលវិភាគឱ្យសមនឹងលក្ខណៈនៃការងាររបស់ខ្លួន។

៥. ទុកម៉ោងដែលអាចបត់បែនបាន (Flexible Hours)៖ ប្រសិនបើកាលវិភាគរបស់អ្នកពេញគ្រប់នាទី ការផ្លាស់ប្តូរតូចមួយអាចធ្វើឱ្យផែនការទាំងមូលរញ៉េរញ៉ៃ។ ចូរព្យាយាមទុកពេលវេលាខ្លះសម្រាប់ភាពបត់បែន។ “កាលវិភាគដែលតឹងរឹងពេក អាចងាយបរាជ័យនៅពេលមានការផ្លាស់ប្តូរ។”

៦. រៀបចំតាមកម្រិតថាមពល៖ ការរៀបចំកាលវិភាគមិនគួរផ្អែកតែលើ "ម៉ោងទំនេរ" ប៉ុណ្ណោះនោះទេ តែវាគួរផ្អែកលើកម្រិតថាមពល និងការផ្តោតអារម្មណ៍របស់យើងផងដែរ។ ដាក់ការងារពិបាកនៅពេលដែលអ្នកមានថាមពលខ្ពស់បំផុត។

ផ្នែកទី៥៖ រៀបចំផែនការជាមុន

យើងមិនអាចគ្រប់គ្រងព្រឹត្តិការណ៍ទាំងអស់បានទេ ដោយថ្ងៃនេះ អាចមានឡាន ឬម៉ូតូខូច, មានបញ្ហាក្នុងគ្រួសារ, ឬមានការងារបន្ទាន់។ បើយើងចាំទាល់តែបញ្ហាកើតឡើង ទើបចាប់ផ្តើមដោះស្រាយ យើងងាយមានអារម្មណ៍តានតឹង។

សាកល្បងផ្លាស់ប្តូរទៅជា "អ្នកត្រៀមខ្លួនជាមុន" ដោយចាប់ផ្តើមថ្ងៃថ្មី ជាមួយនឹងផែនការច្បាស់លាស់។ ការត្រៀមខ្លួនទុកជាមុន នឹងជួយឱ្យយើង៖ គ្រប់គ្រងពេលវេលាបានកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព, កាត់បន្ថយភាពតានតឹង, និងរក្សាថាមពលខួរក្បាលសម្រាប់ការសម្រេចចិត្តដែលសំខាន់ជាង។

“ភាពជោគជ័យ មិនអាស្រ័យលើការដោះស្រាយបញ្ហាបានលឿនប៉ុណ្ណោះនោះទេ ប៉ុន្តែក៏អាស្រ័យលើការត្រៀមខ្លួនបានល្អ មុនពេលបញ្ហាកើតឡើងផងដែរ។”

ផ្នែកទី៦៖ សរុបសេចក្តី

ជាសរុបមកការរៀបចំផែនការល្អ មិនមែនជាការព្យាយាមគ្រប់គ្រងគ្រប់នាទីទេ ប៉ុន្តែជាការត្រៀមខ្លួនសម្រាប់អ្វីដែលយើងមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន។ នៅពេលយើងមានផែនការជាមុន ខួរក្បាលមិនចាំបាច់ចំណាយថាមពលលើការសម្រេចចិត្តតូចៗម្ដងហើយម្ដងទៀតទេ។

ការធ្វើការងារឱ្យមានផលិតភាពខ្ពស់ មិនមែនកើតចេញពីការធ្វើការមិនឈប់សម្រាកទេ ប៉ុន្តែកើតចេញពីការប្រើថាមពលរបស់ខ្លួនឱ្យត្រូវពេល។ ដូចនេះកុំភ្លេចទទួលទានអាហារឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ សម្រាកនៅចន្លោះពេលធ្វើការ ព្រោះថា “ការសម្រាកមិនមែនជាការខ្ជះខ្ជាយពេលទេ!”

ធនធានវីដេអូសិក្សាបន្ថែម

សូមស្វែងយល់បន្ថែមអំពីគន្លឹះអភិវឌ្ឍន៍ខ្លួនឯង តាមរយៈបណ្តុំវីដេអូខាងក្រោម៖

ឯកសារយោង (References)

Myers, D. G., & DeWall, C. N. (2018). Psychology (12th ed.). Worth Publishers.