តើអ្វីជាឯកសារយោង?

 

ឯកសារយោង

          តើអ្វីទៅជាឯកសារយោង? ហេតុអ្វីបានជាចាំបាច់ត្រូវធ្វើឯកសារយោង? ឯកសារយោង ជាវិធីសាស្រ្តមួយជាក់លាក់ក្នុងការបង្ហាញដល់អ្នកដែលបានអានថា អ្នកបានធ្វើការងារដ៏ត្រឹមត្រូវមួយ ក្នុងការដកស្រង់នូវគំនិត ឬ ពាក្យសម្តីរបស់អ្នកដទៃមកប្រើប្រាស់ (Imperial College, 2012)។ ការធ្វើឯកសារយោងមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ព្រោះថាវាជាកាយវិការមួយក្នុងការបង្ហាញការគោរពរបស់អ្នក ចំពោះម្ចាស់គំនិតដើម​ (Hacker, & Sommers, 2012; DkIT, 2016; Imerial College, 2012)។ ហើយមិនត្រឹមតែជាការគោរព ឬ ទទួលស្នាដៃរបស់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះទេ ការដាក់ប្រភពឯកសារយោងក៏ជួយអ្នកអាន ឱ្យអាចទៅធ្វើការស្វែងរកនូវប្រភពឯកសារដើមបានផងដែរ ពេលដែលគាត់ចង់ធ្វើការស្វែងយល់បន្ថែមទៀត។ លើស​ពីនេះទៀតនោះ វាក៏បង្ហាញពីថាអ្នកសរសេរ បានខិតខំក្នុងការស្រាវជ្រាវ​រកប្រភពផ្សេងៗ ដើម្បីគាំទ្រនូវអំណះអំណាងរបស់ខ្លួន។ ជាចុងក្រោយ គឺការដាក់​ឯកសារយោង ជាការមួយដែលអ្នកសរសេរ អាចជៀសវាងបានពីការលួចចំលងស្នាដៃរបស់អ្នកដទៃ ការបោកប្រាស់ ឬ លួចចំលងគំនិតរបស់គេ។ ការធ្វើឯកសារយោង ជារឿងសំខាន់សម្រាប់អ្នកក្នុងការធ្វើការស្រាវជ្រាវមួយជោគជ័យ ហើយវាក៏ជាការចាំបាច់សម្រាប់អ្នកអានរបស់អ្នកឃើញ អ្នកមានការស្រាវជ្រាវយ៉ាងណាខ្លះផងដែរ។

          តើអ្វីទៅជាការលួចចំលងស្នាដៃ (Plagiarism)? ការលួចចំលងស្នាដៃ គឺជាការខកខានក្នុងការដាក់ព័ត៌មានរបស់ឯកសារដើម ដែលអ្នកបានដកស្រង់ (ទោះជាឯកសារនោះជាឯកសាររបស់ខ្លួនអ្នកផ្ទាល់ក៏ដោយ) ទៅក្នុងអត្ថបទរបស់អ្នក ទោះបីជាកើតឡើងដោយចេតនា ឬ អចេតនាក្តី (DkIT, 2016)។ ការលួចចំលងស្នាដៃ វាមិនកំណត់ត្រឹមតែគំនិតរបស់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះទេ វារួមបញ្ចូលទាំង រូបភាព ដ្យាក្រាម ទិន្នន័យ ស្ថិតិ ចំរៀង ពាក្យពេជច៍ផ្សេងៗជាដើម។ ប្រាកដណាស់ថាមានប្រភពជាច្រើន ដែលអ្នកអាចយកមកធ្វើជាឯកសារយោងរបស់ខ្លួនបាន។ ប្រភពទាំងនោះមានដូចជា សៀវភៅ សៀវភៅអេឡិចត្រូនិច ព្រឹត្តិប័ត្រវិទ្យាសាស្រ្ត ទស្សនាវដ្តី រូបភាព វីដេអូ កម្មវិធីវិទ្យុ ឬ ខ្សែភាពយន្តជាដើម។ អ្នកក៏អាចយកការប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយនឹងអ្នកដទៃ មកធ្វើជាប្រភពឯកសារយោងរបស់អ្នកបានផងដែរ បើទោះបីជាវាមិនសូវជាក់លាក់ខ្លាំងណាស់ណាក៏ដោយ។ មានសកម្មភាពបី ត្រូវគេចាត់ទុកថាជាការលួចចំលងឯកសារ (Plagiarism) គឺទីមួយការមិនបានដាក់ប្រយោគដែលអ្នកដកស្រង់សម្តីដើមក្នុងអព្ភន្តរសញ្ញា ឬ សញ្ញាធ្មេញកណ្តុរ។ ទីពីរ គឺការមិនបានដាក់ប្រភពឯកសារចំពោះគំនិត ឬ ស្នាដៃរបស់អ្នកដទៃពេលដែលអ្នកប្រើប្រាស់ក្នុងអត្ថបទរបស់ខ្លួន។ ទីបី​ គឺការមិនបានធ្វើការសង្ខេប ឬ បរប្រយោគ ពីគំនិតរបស់អ្នកដទៃជាពាក្យផ្ទាល់ខ្លួន (Hacker, & Sommers, 2012)។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មានករណីលើកលែងមួយចំនួនដែលមិនត្រូវបានគេចាត់ទុកជាការលួចចំលងស្នាដៃនោះទេ បើទោះបីជាអ្នកសរសេរមិនបានដាក់ពីប្រភពឯកសារដើមក៏ដោយ។ ករណីនោះ គឺព័ត៌មាន ដែលអ្នកសរសេរបានដាក់ចូលក្នុងអត្ថបទរបស់ខ្លួននោះ ត្រូវបានអ្នកដទៃដឹងជាទូទៅថាមានប្រភពចេញពីណាមក។ ជាឧទាហរណ៍ ទ្រឹស្តី Core Condition របស់លោក Carl Rogers ឬ ឋានានុក្រមតម្រូវការរបស់លោក Maslow ជាដើម។ ក្នុងករណីដែលអ្នកមិនច្បាស់ ថាតើអ្វីដែលអ្នកសរសេរ វាជាចំណេះដឹងទូទៅដែរឬក៏អត់នោះ អ្នកគួរគប្បីដាក់ប្រភពឯកសារដែលអ្នកបានដកស្រង់ចេញមក ដើម្បីជៀសវាងកុំឱ្យមាន ចោទប្រកាន់ថាអ្នកលួចចំលងស្នាដៃរបស់អ្នកដទៃក្នុងអត្ថបទរបស់ខ្លួន។ ជាការកត់សម្គាល់មួយទៀត ដែលអ្នកគួរតែដឹងដែរនោះ គឺក្នុងករណីអ្នកធ្វើការដកស្រង់នូវទិន្នន័យជាក់លាក់ (ជាតួលេខ ឬ សិ្ថតិ) ឬ ព័ត៌មានលក្ខណៈផ្ទុយគ្នាពីកន្លែងណាមួយនោះ អ្នកគួរតែដាក់ប្រភពឯកសារយោង។

ដោយ៖ ភុល សុភារិទ្ធ